From Wikipedia

Biên dịch: Ngô Minh Tuấn


Neuron (hay neurone, tế bào thần kinhthớ thần kinh) là các tế bào kích thích điện trong hệ thần kinh có chức năng xử lý và vận chuyển thông tin. Ở các động vật xương sống, neuron là là thành phần chính hợp thành bộ não, tủy sống và thần kinh ngoại biên.

Neuron có các thành phần chủ yếu gồm một soma, hay thân tế bào, một trục hình cây và một axon. Phần lớn các động vật xương sống nhận tín hiệu vào tại các cơ thể tế bào và dendritic, và truyền tín hiệu ra qua axon. Tuy nhiên, có một sự thay đổi rất lớn trong toàn bộ hệ thần kinh và dọc theo giới động vật về kích cỡ, hình thù và chức năng của các neuron.

Các neuron thông tin qua các khớp nối điện hóa, trong một quá trình gọi là vận chuyển tiếp hợp. Quy trình nền tảng khởi sự vận chuyển tiếp hợp là hoạt động điện hóa, một tín hiệu điện truyền đi được phát ra bằng cách khai thác màng điện dễ bị kích thích của neuron.

Nội dung

  • 1 Lịch sử
  • 2 Gải phẫu học và Mô học
  • 3 Các lớp
    • 3.1 Phân loại cấu trúc
    • 3.2 Phân loại chức năng
  • 4 Tính liên kết
  • 5 Phỏng theo hoạt động mang điện thế
  • 6 Mô học và cấu trúc bên trong
  • 7 Những thách thức cho học thuyết neuron
  • 8 Các neuron trong não
  • 9 Xem thêm
  • 10 Tham khảo
  • 11 Nguồn

Lịch sử

Vai trò là đơn vị chức năng cơ bản của hệ thần kinh của neuron được nhận ra lần đầu tiên vào đầu thế kỷ XX qua một công trình của nhà giải phẫu học người Tây Ban Nha Santiago Ramón y Cajal. Cajal cho rằng neuron là các tế bào rời rạc liên hệ với nhau thông qua chức các khớp nối điện hóa, hoặc khoảng không, giữa các tế bào. Đây là học thuyết về neuron, một trong những nguyên lý trung tâm của khoa học neuron hiện đại. Để quan sát được cấu trúc của các neuron cá thể, Cajal đã sử dụng phương pháp nhuộm màu bằng bạc được một đối thủ của ông là Camillo Golgi phát triển. Nhuộm màu Golgi là một phương pháp cực kỳ hữu hiệu cho việc nghiên cứu kết cấu neuron do bởi, vì một lý do nào đó, nó nhuộm một tỷ lệ rất nhỏ các tế bào trong một mô, vì vậy có thể nhìn thấy hoàn toàn cấu trúc vi mô của các cá thể neuron mà không gặp phải tình trạng chồng chéo do bởi các tế bào khác trong bộ não dầy đặc neuron cũng bị nhuộm gây ra.

Giải phẫu học và mô học

Neuron có tính chuyên dụng cao cho việc chế biến và vận chuyển các tín hiệu tế bào. Các neuron trong các phần khác nhau của hệ thần kinh có chức năng rất khác nhau, như thường được mong đợi, có một dải rộng hỗn hợp các giá trị khác nhau về hình thù, kích cỡ và tính chất điện hóa của neuron. Chẳng hạn, soma của neuron có đường kính thay đổi từ 4 đến 100 micromet.

  • Soma, là phần chủ yếu của neuron. Nó chứa nhân của tế bào này, và do đó là nơi diễn ra phần lớn các phản ứng tổng hợp protein. Nhân có kích thước thay đổi từ 3 đến 18 micromet.
  • Phần hình cây của neuron là những phần mở rộng của tế bào với nhiều nhánh, và do đó trông giống như một cái cây hình cây. Hình dạng tổng thể và cấu trúc của phần cây của neuron được gọi là trục hình cây của nó, và là nơi tiếp nhận phần lớn các thông tin vào neuron. Tuy nhiên, dòng thông tin ra (chẳng hạn từ phần cây đến các neuron khác) cũng có thể xuất phát ra từ đó.
  • Sợt trục thần kinh là một phần nhô ra mảnh, giống dây cáp trải ra gấp mười, gấp trăm hay thậm chí gấp hàng ngàn lần độ dài đường kính của soma. Sợi trục mang tín hiệu thần kinh ra khỏi soma (và cũng mang một vài loại thông tin lại). Nhiều neuron chỉ có một sợi trục (axon), nhưng axon này – và thỉnh thoảng sẽ – trải rộng nhánh ra, cho phép liên lạc được với nhiều tế bào đích. Phần axon lòi ra từ soma được gọi là “gò axon”. Bên cạnh việc là một cấu trúc giải phẫu, gò axon còn là phần của neuron có mật độ điện áp cao nhất – phụ thuộc vào các kênh Natri. Điều này làm cho nó trở thành phần dễ gây kích thích nhất của neuron và là phần bắt đầu nhọn của axon: trong thuật ngữ thần kinh học nó có ngưỡng hoạt động siêu phân cực điện thế cao nhất. Trong khi axon và gò axon thường là có liên quan đến các dòng thông tin ra, nhưng chúng cũng có thể nhận tín hiệu vào từ các neuron khác.
  • Cực axon là một cấu trúc chuyên dụng ở điểm cuối của axon thường giải phóng các truyền dẫn thần kinh và liên hệ với neuron đích.

Mặc dù quan điểm chuẩn về neuron quy các chức năng chuyên biệt cho các hợp phần kết cấu khác nhau của nó, phần cây và các axon thường hoạt động theo những cách trái ngược với cái gọi là chức năng chủ yếu của chúng.

Axon và phần cây trong hệ thần kinh trung ương có đặc điểm là chỉ dầy độ 1 micromet, trong khi đó một số ở hệ thần kinh ngoại biên dày hơn nhiều. Soma thông thường có đường kính 10 đến 25 micromet và thường là không lớn hơn nhân tế bào mà nó chứa nhiều lắm. Axon dài nhất của con người có thể dài trên 1 met, từ phần cuối xương sống xuống tới ngón chân. Các neuron cảm giác có axon chạy từ ngón chân đến trụ sống lưng, ở người trưởng thành là cỡ 1,5 met. Duy ở Hươu cao cổ có những axon dài tới vài mét chạy dọc theo toàn bộ chiều dài cái cổ của nó. Phần lớn những gì biết về chức năng của axon là từ việc nghiên cứu axon của mực khổng lồ, một sự chuẩn bị thí nghiệm tưởng tượng do bởi kích thước tương đối lớn của nó (dầy 0.5–1 milimet, dài vài centimet)…