Biên dịch: Ngô Minh Tuấn

Nhà kinh tế người Scot-len. Được coi là người sáng lập ra kinh tế học cổ điển, Smith là người đầu tiên đưa ra một học thuyết hiểu biết trọn vẹn về chính trị kinh tế học. Smith lấy lao động là đơn nguyên duy nhất để đo lường giá trị.

Lao động là đơn vị đo lường chân chính nhất giá trị trao đổi của các hàng hóa. Giá cả thực chất của mọi thứ, mà người ta phải chi trả để có được nó, chính là sự lao động vất vả và cực nhọc để làm ra nó. Tất cả mọi cái thực sự đáng giá đối với những người muốn có nó, và những người muốn trao nó đi hay đổi nó lấy một cái khác, chính là sự vất vả và cực nhọc mà nó có thể ém vào bản thân mình, và đó là cái có thể áp đặt lên những người khác…Lao động tự nó, do dó, không bao giờ thay đổi giá trị của nó, một mình là tiêu chuẩn sau chót và chân chính nhất để xác định giá trị của tất cả các hàng hóa tại mọi nơi, mọi lúc bằng ước lượng và so sánh. Đó là giá trị thực của chúng; tiền chỉ là giá trị danh nghĩa.

Sự giàu có của các quốc gia, 1976

Adam Smith là người đầu tiên trình bày một cách có hệ thống quan điểm cho rằng giá trị của hàng hóa không phải được xác định bởi giá trị sử dụng mà là bởi giá trị trao đổi của chúng. Theo quan điểm này thì giá cả thị trường sẽ điều chỉnh giá cả chi phí. Adam Smith phản đối sự can thiệp của nhà nước (như thuế quan, hàng rào xuất và nhập khẩu…). Lý thuyết của ông là tự do thương mại điển hình cho giai cấp tư sản, chống lại tư tưởng phong kiến phản động của lớp quý tộc cũ vốn đã có từ trước. Ông có ảnh hưởng chủ yếu đến kinh tế chính trị học những năm cuối thế kỉ 18 đầu thế kỉ 19.

Một thời gian dài làm bạn với David Hume và là một trong những thành viên “khai sáng Scot-lan”, Smith cũng quen biết với Voltaire và các nhà khai sáng Pháp khác. Smith cho biết ông đã đi đến lý luận về kinh tế chính trị học được trình bày trong cuốn Sự giàu có của các quốc gia (The Wealth of Nations) trong quá trình nghiên cứu về “bản chất của con người” và suy ngẫm kĩ lưỡng về những cảm xúc mạnh mẽ bẩm sinh của con người bị biến đổi trong quá trình hợp tác sản xuất xã hội ở trong các chính sách tự do kinh doanh tư bản chủ nghĩa. Phù hợp với lý luận về nhận thức của David Hume, Snith coi giá trị là sản phẩm của riêng quá trình lao động của con người, mà lao động của con người lại có nguồn gốc từ bản chất của con người. Sự hình thành xã hội và phân công lao động về phương diện lịch sử xuất hiện một cách độc lập với ý chí và hiểu biết của con người, và là do kết quả tự nhiên của những mâu thuẫn cá nhân chủ nghĩa trong xã hội. Smith đã viết tác phẩm này trong những ngày rất sớm của cuộc cách mạng công nghiệp, nhưng nó không có quy mô to lớn, các hãng công nghiệp như trong bối cảnh Smith đặt ra, đúng hơn là, Smith đại diện cho nền tiểu sản xuất trong những ngày đầu của thế kỉ 18.