Article by Ngô Minh Tuấn

Cuộc sống là thế nào nhỉ? Nó phức tạp và luôn chồng chéo những mâu thuẫn, và bản thân ta theo đó cũng luôn bị phức tạp và mâu thuẫn theo. Một đời người trung bình sống được khoảng 60-70 năm. Ai đó cho rằng thời gian đó là dài, ai đó quan niệm nó là ngắn, tôi theo quan niệm sau, nó là ngắn.

Khi đi học, có một điều rất dễ nhận thấy, là nếu ta đặt mục tiêu được điểm 10 thì điểm 8 đối với ta dường như dễ đạt được hơn, còn khi mục tiêu là điểm 8, thì đạt được điểm 8 đó dường như sẽ khó hơn nhiều. Cũng như vậy, con người sống phải có mục tiêu, chí ít nó cũng phải tồn tại ở dạng phôi thai là những ước mơ. Không có ước mơ thì theo lời người sáng lập ra tập đoàn Daewoo cũng như con thuyền không có bánh lái, và trôi đi đâu là tùy vào hướng chảy của dòng nước. Cảm nhận sơ qua thì câu nói này có vẻ đúng, và dường ai cũng sẽ đồng tình với nó. Nhưng sự đồng tình này, nhiều khi lại chỉ trên lời nói, điều này cũng dễ hiểu. Cũng như con thuyền, nếu nó ở gần một dòng thác, thì ta nào dám buông tay chèo, nhưng khi nó ở tận xa nơi đâu đó mà bên cạnh dòng nước trôi lững lờ thì xung quanh chỉ là khung cảnh phẳng lặng, lúc ấy chúng ta có lẽ muốn được hưởng cái cảm giác thư thái, và có vấn để gì đâu mà không vất tay chèo xuôi theo dòng nước. Vậy đấy, chúng ta không cảm nhận ngay được sự nguy hiểm của việc vất tay chèo, bởi vì ngay lập tức khi vất nó ta không phải đối mặt với những hiểm họa mà cuộc sống luôn trực chờ ném vào ta, và dù biết điều đó là nguy hiểm, nhưng chúng ta vẫn bị cái cảm giác an bình hiện tại lấn át. Cho đến khi con thuyền đến ven bờ thác, khi mà mọi cố gắng tột cùng của chúng ta đều không thể cưỡng lại sức cuốn của dòng thác dữ dội đưa chúng ta vào bến tử thần, thì lúc này chúng ta ray rứt, hối hận, tự trách mình đã buông lơi và rồi hàng loạt những giá như, giá như …xếp chồng chéo lên nhau mà chui ra. Chúng ta đối phó với việc đã rồi bằng những lời oán thán bản thân, và như vậy mà mong giải quyết được vấn đề thì đó là điều ngây thơ nhất thế gian.

Thế nhưng hãy thử tưởng tượng rằng dòng thác ấy, tuy hung dữ trên mặt, nhưng lại rất đỗi hiền từ, và nó đã tha cho chúng ta lần này. Tiếp tục xuôi theo dòng nước, chúng ta thở phào nhẹ nhõm vì điều may mắn đã xảy ra. Hãy vui vì ta tiếp tục được sống, nhưng nhịp tim như trống đánh lại khiến cho ta một lần cảnh tỉnh, phù…. thật may mắn, lần sau phải cảnh giác hơn mới được, nhất định không được để vào thế đã rồi như lần này. Chúng ta lấy hết sức cảnh giác, nắm chặt tay chèo vào chèo một cách thận trọng. Thời gian qua đi, sự êm ả lại làm cho chúng ta muốn đánh đổi cảm giác thận trọng căng thẳng lấy sự nghỉ ngơi thanh thản, và tội gì mà không làm, tội gì không đánh đổi, dù rằng khi đánh đổi chúng ta bứt rứt lắm, day dứt lắm, nhưng rồi, một lần nữa, khung cảnh yên bình hiện thời đã thắng..

Cuộc sống là một chuỗi những êm ả và hiểm nguy xen lẫn nhau như vậy, và nếu như chúng ta không thể hy sinh những cảm giác thư thái hiện tại để đổi lấy những điều to lớn hơn trong tương lai, thì hết lần này đến lần khác, chúng ta sẽ phải sống với nỗi niềm ân hận và ray rứt triền miên mà thôi. Chúng ta mong thoát ra khỏi nó ư, chúng ta muốn chúng ta mạnh mẽ hơn ư, bằng cách nào đây? Bằng cách là chúng ta trở thành người khác sau mỗi lần rớt thác ư, để rồi sau đó lại ai về nhà nấy? Đây hoàn toàn không phải là việc xử lý một vấn đề phái sinh, nó là vấn đề từ tận gốc rễ, cái gốc đã sai rồi thì không khi nào có thể mong rằng trên đó lại mọc ra những thứ đúng đắn được. Sự phê bình mà đôi khi chúng ta gặp phải, nó là một hành động kiên quyết để bác bỏ mọi ý định nhằm vẫn còn duy trì cái gốc đó. Phủ định biện chứng ư, hãy nói cho trúng, bởi lẽ trên cái nguyên tắc là có những cái phải giữ lại, có những cái phải thay đổi, thì cũng là một sự mở đường tốt cho việc giữ lại mọi cái và dung nạp thêm chút gì đó mới, và rồi khi đó cái cũ kia với sự ăn sâu bám rễ của nó, sẽ mãi cứ duy trì và phát huy rõ uy lực của nó đối với một vài cái mới lẻ tẻ, thì cái mới đó chỉ có nước sẽ phải tiêu tan dần dần trong sự bất lực thảm hại của nó. Và mọi chuyện lại trở về điểm xuất phát..

Chúng ta đều chấp nhận là một lời nói thì rất không đủ để đánh giá một con người, và tất nhiên, chả ai dại gì mà đi túm lấy những câu nói đó để đánh giá. Sự phê bình ở đây là theo một phương diện khác, khác hoàn toàn…